Persian

 
 

نقد:
ليبراسيون، فرانسه 13 و 14 مه 2000

يك تابلوي جذاب تخته سياه، دومين فيلم فيلمساز جوان ايراني، سميرا مخملباف ، حماسه جذاب آموزگاراني است كه در جستجوي شاگرداني كه بخواهند بياموزند، از اين مرز به آن مرز مي روند. سميرا مخملباف غزلي غريب را سروده كه نامرئي را آشكار و همبستگي را مي ستايد تابلوي ارزش ها دومين فيلم سميرا مخملباف 20 ساله، از لطافت حرف نمي زند. در خلاصه داستان آمده است كه پس از بمباران كردستان ايران، آموزگاراني در جستجوي شاگرد، دهكده به دهكده سرك مي كشند. لطف اصلي تخته سياه در تأثيري است كه بر جاي مي گذارد و انسان را از سر تا به پا مبهوت مي كند. اين گروه از انسان هايي كه با تخته سياه بر پشت، به لاك پشت شباهت دارند، آموزگاران سياري هستند كه در جستجوي مشتريان احتمالي سرگردانند. اما چرا اينان تابلوهاي سنگين شان را بر دوش حمل مي كنند؟ كدام بلاي آسماني امكان دارد بر سرشان نازل شود؟ و اين كدام سياره پوشيده از كوهستان هاي سرخ فام است كه در آن سرگشتگي به نظر رسم و آئين تلقي مي شود؟
تهديد آبستره از شك و ترديد است كه انسان خيلي سريع دچار ترس و واهمه مي شود. در فيلم به خوبي معلوم است كه جنگ تهديد اصلي است اما جنگي كاملاً آبستره كه از خليج فارس تا كوزوو به ما ثابت كرد و نشان داد كه لطف آن فقط در نامرئي بودن آن است. به محض آن كه هراسي از يك بمباران گاز سمي عينيت مي يابد، اين نامرئي تبديل به تعليق فيلم مي شود. چگونه مي توان غير ملموس را ملموس كرد؟ اگر سميرا مخملباف موفق شود كه با فيلمش به اين معجزه دست يابد كه ريه هاي تماشاگرانش را نيز از گاز سمي بسوزاند، فقط به اين دليل است كه هرگز از اين شاخ به آن شاخ نمي پرد و به عنوان سينماگر تمام آن شك و ترديدش را بر ايهامي سوار مي كند كه به فيلمنامه اش هم نظم مي دهد و هم آن را از نظم در مي آورد. در جاده اي كوهستاني، و در ميان مه شيري رنگ، هيچ كس و بخصوص شخصيت هاي فيلم، قادر نيستند كه تصميم بگيرند كه آيا اين مه، مه بي آسيبي است، يا توده اي ابر مرگبار؟ تأثير چنين صحنه اي به مراتب بيش از آن است كه فيلم ما را نا آگاهانه براي برخورد با آن آماده كرده باشد. با حركت لغزنده دوربين از يك نور شديد و زيبا (دره اي در زير تابش آفتاب) به راه هاي باريك پر پيچ و خمي كه درون نوري دلگير فرو رفته اند و خبر مي دهند كه خطر در راه است. سرگيجه ! اما اين پرتگاه فقط جنبه فيزيكي ندارد كه به ويژه انساني است.